terugkijken op je leven
& stervensbegeleiding

Mijn nieuwste boek

Bestel hier uw boek online

Lezersreacties

Inhoudsopgave

Persbericht

RUBRIEK HART OP DE TONG
DINSDAG 24 MAART 2026

In ieder mens schuilt een uniek relaas. Wekelijks tekent Janet de Vos, Gijs Kool of Rosanne Kok zo’n levensverhaal op uit het Groene Hart van de Randstad

Van landbouwkundig ingenieur in Swaziland naar stervensbegeleider in de Nederlandse thuiszorg: de levensloop van Bart van Baarsen (70) is even veelz​ijdig als zijn visie op het einde. In zijn nieuwe boek Vervuld ouder worden, vredig sterven deelt hij zijn ervaringen over de kracht van overgave.

Bart van Baarsen is auteur van het boek Vervuld ouder worden, vredig sterven.FOTO MARLIES WESSELS

Vredig sterven, hoe doe je dat?

"Ik ben opgeleid tot landbouwkundig ingenieur aan de Universiteit van Wageningen. Al snel na mijn studie emigreerden mijn vrouw en ik naar Swaziland om daar te werken. Daar kwam ik in contact met allerlei andere culturen. Ik vond het een enorme verrijking.

Zelf was ik katholiek opgevoed. In Afrika kwam ik in contact met allerlei andere geloven. Ik maakte kennis met de Afrikanen en hun geestenwereld, maar ook met een grote gemeenschap van diverse protestantse afkomst. Dat vond ik geestelijk gezien enorm verrijkend.

Eenmaal terug in Nederland was er als landbouwkundig ingenieur voor mij geen werk. Toen heb ik ervoor gekozen me te laten omscholen tot programmeur en kreeg ik een baan in de ICT. Later begon ik voor mezelf met een eigen bedrijf in telecomtrainingen. Dat heb ik tien jaar gedaan. Als ondernemer begon ik ook met het coachen van kleinere ondernemers. 

Al snel richtte zich dat op persoonlijke vragen. Want waar jij persoonlijk blokkeert, blokkeert ook je werk.​​ Die ervaring vond ik fantastisch. In de loop der jaren is de coaching meer gericht op levensvragen van ouderen. De laatste jaren koos ik daarnaast voor het werk in de thuiszorg. Niet toevallig, want als kleine jongen bezocht ik al graag oude mensen. 

Toen mijn broer op zijn 23ste een ongeluk kreeg, heb ik hem lange tijd verzorgd als mantelzorger. Daar heb ik de basisvaardig-heden van persoonlijke verzorging opgedaan en na een opleiding kon ik daar mijn werk van maken.

Het verschil maken
In de thuiszorg ontdekte ik dat ik het heel mooi vond om mee te mogen lopen in iemands laatste levensfase. Dan kun je echt het verschil maken. Tegelijkertijd vond ik het confronterend. Je ziet mensen in de loop der tijd meer beperkingen krijgen. 

Het levend panorama van de vergankelijkheid speelt zich voor je neus af. En toch beleeft iedereen dat op zijn eigen manier. Daarin zijn grofweg drie verschillende types: mensen die zich verzetten tegen de beperkingen, mensen die hierin berusten, maar waarbij eenzaamheid of zingevingsproblemen op de loer liggen en mensen die ondanks de beperkingen gelukkig zijn.

Iets soortgelijks zie ik in de terminale fase. Daar zie je ook mensen die zich lang verzetten en mensen waarbij het stervensproces heel bijzonder verloopt. 

Wat is dat? En, hoe doen zij dat? Deze mensen lijken licht te zien of te voelen dat de hemelpoort voor hen opengaat. Angst en onrust zijn er niet, die maken plaats voor overgave. Dat is telkens heel indrukwekkend.
Hoe je naar de dood kijkt, heeft alles te maken met jouw visie op wat er na de dood zal volgen.

Zelf ben ik opgevoed met de opties: hel, hemel en vagevuur. Maar door veel in contact te zijn met mensen uit andere culturen, heb ik geleerd dat je er ook heel anders naar kunt kijken.

Daarom is over je eigen dood praten zo belangrijk. Dat kan angst wegnemen.
Het stervensproces blijft mij fascineren, hoe vaak ik het ook van dichtbij heb gezien. Hoewel we allemaal weten dat we aan het eind van de rit onvermijdelijk gaan, blijft het onderwerp voor velen taboe. We willen er niet eens over nadenken. En dat zorgt ervoor dat we belangrijke zaken voor ons uitschuiven.

Hoe kijk je tegen de laatste fase aan? Waar zie je tegenop en wat is dan belangrijk? Wil je begraven of gecremeerd worden? Hoe denk je over palliatieve sedatie? Het is enorm helpend voor nabestaanden als je zaken hebt vastgelegd. Er is daarin ook een maatschappelijke verandering gaande. Waar vroeger alles voor je geregeld werd, moet je nu voor veel dingen zelf in actie komen."

Overgave
"Zowel de praktische (zorg)zaken als de geestelijke vraagstukken bespreek ik in mijn boek: vervuld ouder worden, vredig sterven. Als je weet dat het goed geregeld is, dat je goed afscheid hebt genomen én je gesteund voelt door je omgeving, wordt het makkelijker je over te geven. Want dat is waar vredig sterven op neerkomt: overgave. Dat is wat ik heb gezien en ervaren, waarbij rustige en liefdevolle aanwezigheid van de naasten enorm behulpzaam is. Om hier een bijdrage aan te kunnen leveren, dat inspireert me."


Paspoort

Naam: Bart van Baarsen
Leeftijd: 70
Woonplaats:  
Mijdrecht
Wat doe je overdag:
nu gepensioneerd, maar voorheen werkzaam in de ict en later in de thuiszorg
Bijzonderheid:
hij schreef een boek over het stervensproces

BRON: ALGEMEEN DAGBLAD

Recensie

NBD Biblion (voorheen de Nederlandse Bibliotheek Dienst) is de centrale spil achter de openbare bibliotheken en schoolmediatheken in Nederland. Gevestigd in Zoetermeer, opereert deze organisatie zonder winstoogmerk om de inkoop, logistiek en verwerking van boeken en andere media te stroomlijnen. In feite zorgt NBD Biblion ervoor dat een boek dat door een uitgever wordt gedrukt, uiteindelijk kant-en-klaar en vindbaar in de bibliotheekschappen belandt.

Lees hier de reactie op mijn boek van NBD Biblion

Recensie
interview door Jan Tuit (juni nummer Antenne)

VERVULD OUD WORDEN, VREDIG STERVEN
Een spirituele visie, een praktische gids voor thuis
voor ouderen naasten en mantelzorger 
Bart van Baarsen 

Een spirituele visie, een praktische gids voor thuis 
Voor heel veel mensen geldt dat ze een hoge leeftijd bereiken en zich daarbij gedurende vele jaren kunnen voorbereiden op het proces van overlijden. Toch betekent die eindfase van een lange levensweg niet dat we er allemaal in slagen om in harmonie het leven te verlaten. 

Bart van Baarsen geeft in zijn boek Vervuld oud worden, vredig sterven tal van nuttige tips en overwegingen om het levenseinde mooier te maken, minder bedreigend. Hij put daarbij uit een rijke ervaring in de thuiszorg. Een diepgaande interesse in het leven is de drijvende kracht geweest die tot dit boek heeft geleid. Het levenseinde kan confronterende vragen oproepen en een groot aantal daarvan wordt in dit boek behandeld. Toch heeft het boek vooral geruststellende elementen. Als je beseft wat zich in het leven van een oudere of stervende kan afspelen, ben je daar beter op voorbereid. Minder angst en meer acceptatie. 

Heel relevant is ook de terugblik op het leven, het gesprek aangaan over hoogte- en dieptepunten en het regelen van onaffe zaken. Van Baarsen presenteert een spirituele visie. Op allerlei momenten komen in het boek begrippen voor als de ziel, de geestelijke wereld, het hiernamaals, de andere wereld en zieners. Lezers voor wie deze begrippen niet aansluiten bij hun gedachtengoed of ervaringen zullen hierbij afstand tot de schrijver ervaren. 

Zo is de stelling dat het drie dagen kan duren voordat de ziel zich na het overlijden volledig heeft losgemaakt van het lichaam moeilijk te rijmen met de enkele uren waarin in een hospice de schouwarts constateert, de uitvaartverzorger verzorgt, het uitgeleide plaatsvindt, het vervoer wordt geregeld en de schoonmaak van de kamer begint. 

Jan Tuit 

Juni 2026 (Hier het interview downloaden)