"Ik ben opgeleid tot landbouwkundig ingenieur aan de Universiteit van Wageningen. Al snel na mijn studie emigreerden mijn vrouw en ik naar Swaziland om daar te werken. Daar kwam ik in contact met allerlei andere culturen. Ik vond het een enorme verrijking.
Zelf was ik katholiek opgevoed. In Afrika kwam ik in contact met allerlei andere geloven. Ik maakte kennis met de Afrikanen en hun geestenwereld, maar ook met een grote gemeenschap van diverse protestantse afkomst. Dat vond ik geestelijk gezien enorm verrijkend.
Eenmaal terug in Nederland was er als landbouwkundig ingenieur voor mij geen werk. Toen heb ik ervoor gekozen me te laten omscholen tot programmeur en kreeg ik een baan in de ICT. Later begon ik voor mezelf met een eigen bedrijf in telecomtrainingen. Dat heb ik tien jaar gedaan. Als ondernemer begon ik ook met het coachen van kleinere ondernemers.
Al snel richtte zich dat op persoonlijke vragen. Want waar jij persoonlijk blokkeert, blokkeert ook je werk. Die ervaring vond ik fantastisch. In de loop der jaren is de coaching meer gericht op levensvragen van ouderen. De laatste jaren koos ik daarnaast voor het werk in de thuiszorg. Niet toevallig, want als kleine jongen bezocht ik al graag oude mensen.
Toen mijn broer op zijn 23ste een ongeluk kreeg, heb ik hem lange tijd verzorgd als mantelzorger. Daar heb ik de basisvaardig-heden van persoonlijke verzorging opgedaan en na een opleiding kon ik daar mijn werk van maken.
Het verschil maken
In de thuiszorg ontdekte ik dat ik het heel mooi vond om mee te mogen lopen in iemands laatste levensfase. Dan kun je echt het verschil maken. Tegelijkertijd vond ik het confronterend. Je ziet mensen in de loop der tijd meer beperkingen krijgen.
Het levend panorama van de vergankelijkheid speelt zich voor je neus af. En toch beleeft iedereen dat op zijn eigen manier. Daarin zijn grofweg drie verschillende types: mensen die zich verzetten tegen de beperkingen, mensen die hierin berusten, maar waarbij eenzaamheid of zingevingsproblemen op de loer liggen en mensen die ondanks de beperkingen gelukkig zijn.
Iets soortgelijks zie ik in de terminale fase. Daar zie je ook mensen die zich lang verzetten en mensen waarbij het stervensproces heel bijzonder verloopt.
Wat is dat? En, hoe doen zij dat? Deze mensen lijken licht te zien of te voelen dat de hemelpoort voor hen opengaat. Angst en onrust zijn er niet, die maken plaats voor overgave. Dat is telkens heel indrukwekkend.
Hoe je naar de dood kijkt, heeft alles te maken met jouw visie op wat er na de dood zal volgen.
Zelf ben ik opgevoed met de opties: hel, hemel en vagevuur. Maar door veel in contact te zijn met mensen uit andere culturen, heb ik geleerd dat je er ook heel anders naar kunt kijken.
Daarom is over je eigen dood praten zo belangrijk. Dat kan angst wegnemen.
Het stervensproces blijft mij fascineren, hoe vaak ik het ook van dichtbij heb gezien. Hoewel we allemaal weten dat we aan het eind van de rit onvermijdelijk gaan, blijft het onderwerp voor velen taboe. We willen er niet eens over nadenken. En dat zorgt ervoor dat we belangrijke zaken voor ons uitschuiven.
Hoe kijk je tegen de laatste fase aan? Waar zie je tegenop en wat is dan belangrijk? Wil je begraven of gecremeerd worden? Hoe denk je over palliatieve sedatie? Het is enorm helpend voor nabestaanden als je zaken hebt vastgelegd. Er is daarin ook een maatschappelijke verandering gaande. Waar vroeger alles voor je geregeld werd, moet je nu voor veel dingen zelf in actie komen."
Overgave
"Zowel de praktische (zorg)zaken als de geestelijke vraagstukken bespreek ik in mijn boek: vervuld ouder worden, vredig sterven. Als je weet dat het goed geregeld is, dat je goed afscheid hebt genomen én je gesteund voelt door je omgeving, wordt het makkelijker je over te geven. Want dat is waar vredig sterven op neerkomt: overgave. Dat is wat ik heb gezien en ervaren, waarbij rustige en liefdevolle aanwezigheid van de naasten enorm behulpzaam is. Om hier een bijdrage aan te kunnen leveren, dat inspireert me."
